İçeriğe atla
Seçim Arşivi1950–2024

Rehber

Seçim sonucu tablosu nasıl okunur

Bir sandık tutanağında beş temel sayı vardır ve geri kalan her oran bu beşinden türetilir. Hangisinin hangisine bölündüğünü bilmek, iki farklı kaynakta gördüğünüz iki farklı yüzdenin neden ikisinin de doğru olabileceğini açıklar.

Bir seçim tutanağı, sandık kurulunun sayım sonunda doldurduğu tek sayfadır. İçindeki sayılar bellidir: o sandıkta kayıtlı seçmen sayısı, oy kullanan seçmen sayısı, geçerli oy, geçersiz oy ve her partinin aldığı oy. Sitedeki bütün oranlar bu beş sayının birbirine bölünmesinden çıkar.

Kayıtlı seçmen1.000Oy kullanan870katılım%87,0Geçerli oy845Geçersiz oy25Partinin oyu ÷ geçerli oy = oy oranı%
Tutanaktaki sayıların zinciri. Rakamlar örnektir; oran hesabının hangi sayıyı hangisine böldüğünü göstermek için verilmiştir.

Tutanaktaki beş sayı

  • Kayıtlı seçmen: o sandığa yazılı seçmen sayısı. Seçim gününden önce kesinleşen listeden gelir.
  • Oy kullanan: sandığa gelip oy kullanan seçmen sayısı.
  • Geçerli oy: sayımda geçerli sayılan pusulaların toplamı.
  • Geçersiz oy: geçersiz sayılan pusulalar. Kullanılan oyun içindedir, geçerli oyun içinde değildir.
  • Parti ya da aday oyu: her tercihin aldığı geçerli oy sayısı.

Katılım oranı

Katılım, oy kullanan seçmenin kayıtlı seçmene bölünmesidir. Geçersiz oylar bu hesabın içindedir: sandığa gelip pusulasını geçersiz bırakan seçmen de katılmış sayılır. Bu yüzden katılım oranı, partilerin oy oranlarının toplamıyla aynı paydayı kullanmaz.

Oy oranı ve paydası

Bir partinin oy oranı, aldığı oyun geçerli oya bölünmesidir. Payda seçimi önemlidir: aynı sonuç kullanılan toplam oya bölünürse her oran biraz küçülür. Arşivde payda, kaynağın kendi yayımladığı geçerli oy sayısıdır; il ve ilçe künyelerinde bu sayı ayrıca yazılır ki bölme kontrol edilebilsin.

2009 ve sonrasındaki açık veri paketlerinde bağımsız adayların oyları ayrı satırlarda yer almayabilir. Bu durumda tercih satırlarının toplamı geçerli oydan küçük kalır; arşiv payda olarak yine yayımlanmış geçerli oyu kullanır, aksi hâlde bütün oranlar bir miktar yüksek çıkardı.

Puan farkı ile yüzde değişim

Bir parti bir seçimde %30, sonrakinde %33 aldıysa aradaki fark 3 puandır, yüzde 3 değil. Yüzde olarak artış %10'dur. Arşivdeki "önceki seçime fark" sütunu her zaman puan farkıdır ve yalnızca iki tarafı da doğrulanmış satırlarda gösterilir. Karşılaştırma aynı makamda yapılır: bir büyükşehir seçimi bir önceki büyükşehir seçimiyle karşılaştırılır, araya giren milletvekili seçimiyle değil.

Sandıktan Türkiye toplamına

Kayıtlar dört düzeyde tutulur: sandık, mahalle, ilçe, il. Bunların üstünde Türkiye toplamı bulunur. 2009 ve sonrasında zincir sandıktan başlar ve her düzey bir altındakinin toplamıdır. 1983–2007 arasında en ince kırılım il düzeyidir; 1950–1977 arasında ise dönemin seçim çevresi düzeyi. Bu dönemlerde ülke rakamı, kaynağın kendi ulusal tablosundan alınır — il satırları toplanarak üretilmez, çünkü kaynağın kendi toplamı ile il toplamı birebir tutmayabilir.

Yurt dışı ve gümrük kapısı sandıkları ayrı bölge kayıtlarıdır. Türkiye toplamına kendi kapsamıyla girerler; bir ilin ya da ilçenin toplamının içinde sayılmazlar.

Boş hücre ne demek

Tabloda tire gördüğünüz yerde veri yoktur ya da doğrulanamamıştır. Bir hücre çapraz toplam kontrolünü geçemediyse rakam yayımlanmaz; yerine tire konur. Aynı şekilde, bir bölgede hücrelerden biri doğrulanamadıysa o bölgede "birinci" ilan edilmez. Eksik olanın gizlenmesi yerine görünür bırakılması bilinçli bir tercihtir.

Bir sonraki adım için seçim türleri ve makamlar rehberine, rakamların nereden geldiğini görmek için resmi veri nereden bulunur rehberine bakabilirsiniz.

Arşivdeki karşılığı

Sık sorulan sorular

Katılım oranı neden bazı satırlarda boş?
Kaynakta oy kullanan sayısının kayıtlı seçmen sayısını aştığı hücreler var. Payda güvenilir olmadığında oran hesaplanmaz; ham sayılar olduğu gibi durur.
Aynı seçim için başka bir sitede farklı yüzde görüyorum, hangisi doğru?
İkisi de doğru olabilir: payda farklıdır. Oy oranı genellikle geçerli oya bölünerek verilir, bazı yayınlarda ise kullanılan toplam oya bölünür. Bu arşiv, kaynak hangi paydayı yayımlamışsa onu kullanır ve künyede geçerli oyu ayrıca yazar.
Geçersiz oy da toplama dahil mi?
Kullanılan oya dahildir, geçerli oya değildir. Katılım hesabında geçersiz oylar sayılır; oy oranı hesabında sayılmaz.

Diğer rehberler