D'Hondt yöntemi nasıl işler

D'Hondt, nispi temsilde kullanılan bir dağıtım yöntemidir. Amacı, bir seçim çevresine düşen sandalyeleri partilerin aldığı oyla orantılı biçimde paylaştırmaktır. Hesap iki adımdır: bölme tablosunu kurmak ve en büyük bölümleri sırayla sandalyeye çevirmek.

Bölme dizisi

Bir seçim çevresinde yarışan her partinin oyu sırayla 1'e, 2'ye, 3'e… bölünür. Bölme sayısı, o çevreye düşen sandalye sayısına kadar sürer. Ortaya çıkan bütün bölümler tek listede toplanır ve büyükten küçüğe sıralanır; listenin en üstündeki bölümler sandalyeleri alır.

Adım adım örnek

Yukarıdaki tabloda dört sandalye dağıtılacaktır. Bütün bölümler sıralandığında en büyük dördü şunlardır: 100.000 (A ÷ 1), 80.000 (B ÷ 1), 50.000 (A ÷ 2) ve 40.000 (B ÷ 2). Dolayısıyla A iki, B iki sandalye alır. C partisinin en büyük bölümü 30.000'dir ve listede beşinci sıradadır; dört sandalye tükendiği için sandalye almaz.

Dikkat edilecek nokta şudur: C partisi geçerli oyun yaklaşık yüzde on üçünü almıştır ama sandalye alamamıştır. Bunun nedeni baraj değil, çevrenin küçük olmasıdır — dört sandalyeli bir çevrede bir sandalyenin karşılığı kabaca oyların beşte biridir.

Baraj hesaba nasıl girer

Ülke barajı, bölme tablosundan önce uygulanır: barajın altında kalan partiler dağıtıma hiç girmez, oyları tabloya yazılmaz. Baraj bu yüzden bir eşik testidir, bir bölme kuralı değil. Barajın mevzuattaki seyri için seçim barajının mevzuat tarihi rehberine bakın.

Seçim çevresi büyüklüğü

Dağıtım ülke genelinde tek seferde yapılmaz; her seçim çevresi kendi sandalyelerini kendi oylarıyla dağıtır. Bir ile birden çok seçim çevresi düşebilir ve çevre sınırları seçimden seçime değişebilir. Arşivde bu durum il kayıtlarında görünür: bazı milletvekili seçimlerinde il adı "ANKARA-1" gibi çevre adıyla yazılır; bu satırlar ilin kendisine bağlanır.

Artık oy ne demek

Bir partinin sandalyeye dönüşmeyen oyuna artık oy denir. Yukarıdaki örnekte C partisinin 30.000 oyunun tamamı artıktır. Artık oy kaybolmuş bir oy değildir; dağıtım kuralının o çevredeki sonucudur. Bir çevrede artık oyun büyüklüğü, çevrenin sandalye sayısına ve yarışan parti sayısına bağlıdır.

Sayıların kendisini görmek için seçim dizinine gidebilir, bir ilin çevre bazlı kayıtlarını il dizininden açabilirsiniz.